Sinds het begin van 2026 ondersteun ik de KBN opleidingscommissie op het gebied van communicatie en organisatie. Daarin ondersteun ik de docenten Boy Muilwijk, Erik Hein en Jan Bloem en werk ik op organisatorisch gebied samen met Diana Pluut en Boudewijn Kerkwijk.

Ikzelf heb enorm genoten van deze opleidingen. Na een tijd van kinderen krijgen, ontstond er voor mij weer tijd om mezelf te ontwikkelen. De karate-opleidingen zorgden ervoor dat mijn passie voor bewegen en het menselijk lichaam weer enorm opvlamde. Zo stelde ik mezelf als doel om in 1 jaar 6 sportgerelateerde diploma’s te halen en er alles uit te halen wat erin zat.

Toen ik als twintiger karate weer oppakte keek ik enorm op naar mijn leraar (en nog steeds 😊). Vijfde dan en Nederlands kampioen, dat was van een niveau dat voor mij onbereikbaar was. En met de opleidingen gaat er weer een wereld open naar nieuwe leraren. De een nog hoger gegradueerd dan de ander. Ik leer grote namen kennen met fantastische prestaties en een schat aan ervaring. En dat is leuk, maar komt met een keerzijde. Want vergelijken is makkelijk en wie ben ik zelf eigenlijk in dit verhaal met alleen maar een tweede dan?

Zo kan vergelijken omslaan in ongezonde ambitie. Ik moet slimmer worden, harder werken, meer presteren. Die calvenistische inslag is er bij mij goed ingeramt vroeger met een streng christelijke jeugd. Geboren op een boerderij moesten wij als kinderen uit een groot gezin al jong werken op het land. Mijn vaders adagium leek: ik werk dus ik besta. Ora et labora hing bij ons als een houtsnijwerk van mijn opa in de kamer: bid en werk. Hard werken is immers deugdelijk.

En dat is de heersende tendens, zo blijkt uit het beleidsadvies ‘Op de rem!’ van de Raad van Volksgezondheid & Samenleving. 1 “De toename van mentale gezondheidsproblemen, zo schrijft de raad, wordt mede veroorzaakt door ‘de nadruk op groei, vooruitgang en prestatie’.”

Voor sporters leidt die prestatiedruk op verhoogde kans op overtraining en blessures. En zo raakte ikzelf in mijn ambitie hard te groeien ook overtraind. De wil om snel te groeien en overal de beste in te zijn, maakt me blind voor mij eigen moeheid.

Vanitas vanitatum. In de kerk hoorde ik al jong de gevleugde woorden: “IJdelheid der ijdelheden, alles is ijdelheid”. Uiteindelijk is al het aardse zwoegen zinloos en vluchtig als een ademtocht.

Die wortel van steeds meer willen, wordt volgens mij vooral gevoed door sociale vergelijking en wel de opwaarts negatieve variant. 2 Ik kijk naar de ander en besef me daardoor dat ik niet ben waar de ander is. Het voedt afgunst en frustratie over de onbereikbaarheid van die beoogde situatie en slaat om in een onverzadigde honger naar meer presteren.

Is presteren dan altijd slecht? 3 Nee. Hoge eisen stellen en grote doelen halen is fantastisch! Het geeft ons als mens een doel om naartoe te bewegen. Niet alleen om dat einddoel te halen, maar ook om die reis erheen te gaan beleven. Doorzettingsvermogen en discipline zijn prachtige karaktertrekken die zorgen voor kennis en kunde op hoog niveau. Daar mag je trots op zijn of zelfs anderen mee van dienst zijn.

Maar wanneer slaat presteren om in ongezonde ambitie? Wanneer is het genoeg? Wanneer ben ik eigenlijk genoeg?

Ik fietste deze zomer door de zonverlichte bossen en luisterde naar de podcast van Erik Hein met Thomas d’Havé.4 Thomas formuleert gezonde ambitie als bewegen vanuit tevredenheid met je leven zoals het nu is. Die tevredenheid zorgt voor een rustig zenuwstelsel en brengt de rust die je lichaam nodig heeft.

Op tijd kunnen stoppen zorgt voor verwerkingstijd om wat je hebt geleerd een plaats te geven. Het is niet voor niets: eat, sleep, train. Sleep gaat niet alleen over slapen, maar over rust nemen, reflecteren en vertragen.

En dat brengt ons tot het medicijn tegen ongezonde ambitie. Stil durven staan, pauzeren en kijken naar wat er is. En dat durven accepteren. Niet als een in beton gegoten gegeven, maar als een vertrekpunt om vandaaruit verder te gaan. Tevreden in het moment, maar vol vertrouwen op wat nog kan komen.

Positieve verbindingen met anderen zijn daarin zo enorm waardevol. Opwaarts vergelijken komt namelijk ook met een positieve variant. 2 Daarin zien we onze verschillen met de ander, maar ervaren we die als strevenswaardig en inspirerend.

Vanuit deze gedachte hoop ik binnen de opleidingen te kunnen helpen mensen te groeien en doelen te realiseren die voorbij hun verwachtingen gaan. Maar vanuit een gezond besef dat je goed genoeg bent en dat plezier voorop staat.

Annet van den Berg

Coördinator opleidingen

Bronnen

1 Beleidsadvies ‘Op de rem!’, Raad van Volksgezondheid & Samenleving. https://www.rijksoverheid.nl/documenten/2025/10/20/op-de-rem

2 Hoogbegaafde volwassenen, Noks Nauta, Rianne van de Ven

3 Kappen nou! Waarom stoppen zo moeilijk is (en ook zo belangrijk), Lynn Berger, De Correspondent https://decorrespondent.nl/16626/kappen-nou-waarom-stoppen-zo-moeilijk-is-en-ook-zo-belangrijk/3524c8ca-6253-036d-1dd9-48767f79f933

4 Podcast van de Erik Hein Academy, https://www.youtube.com/watch?v=72i2WDfU454